KATEDRA ŚW. WACŁAWA I ŚW. STANISŁAWA

Katedra na Wawelu, czyli bazylika archikatedralna św. Stanisława i św. Wacława w Krakowie, to jeden z najcenniejszych obiektów sakralnych w Polsce. Miejsce koronacji i wiecznego spoczynku królów Polski. Oprócz nich spoczywają tu również wybitni i zasłużeni dla ojczyzny Polacy: Tadeusz Kościuszko, Adam Mickiewicz, Juliusz Słowacki, Józef Piłsudski, Władysław Sikorski.

Pierwszy kościół w tym miejscu został wzniesiony po ustanowieniu biskupstwa w Krakowie w 1000 roku. Kolejna katedra w stylu romańskim powstała na przełomie XI i XII wieku, za czasów Władysława Hermana. Byłą to zbudowana z wapienia, trójnawowa bazylika, konsekrowana w 1142 roku. Do dzisiaj o istnieniu tej budowli świadczy przede wszystkim krypta św. Leonarda i dolna część południowej wieży. Kiedy do katedry sprowadzono zwłoki św. Stanisława, zamordowanego w 1079 roku przez Bolesława Śmiałego krakowskiego biskupa, do jego grobu zaczęły przybywać pielgrzymki. Kult świętego łączono z ideą zjednoczenia rozbitego na dzielnice Królestwa Polskiego. Dlatego właśnie w katedrze na Wawelu w 1320 roku koronowano na króla Władysława Łokietka, kładąc kres rozbiciu dzielnicowemu.

Katedra św. Stanisława i św. Wacława jest trójnawową bazyliką. Prezbiterium świątyni jest dłuższe od korpusu i ma kształt prostokątny.  W centrum katedry znajduje się konfesja, w której mieści się srebrny relikwiarz św. Stanisława Biskupa i Męczennika. Jest to tzw. Ołtarz Ojczyzny, na którym składano w podzięce trofea wojenne, m.in. sztandary zdobyte w bitwie pod Grunwaldem. Pomiędzy filarami nawy głównej znajdują się sarkofagi królów Polski – Władysława Jagiełły oraz Władysława Warneńczyka. Kolejne sarkofagi znajdują się po obu stronach prezbiterium – Władysława Łokietka oraz Kazimierza Wielkiego. W transepcie zobaczyć można krzyż św. Jadwigi Królowej, z którego, według legendy, przemówił do niej Chrystus. Przed krucyfiksem znajdują się relikwie królowej. Nieopodal znajdziemy nagrobne pomniki Michała Korybuta Wiśniowieckiego i jego żony, oraz Jana III Sobieskiego i jego żony Marii Kazimiery.
               
W katedrze znajdują się krypty:

Krypta Leonarda – spoczywają w niej: Jan III Sobieski, Maria Kazimiera, Michał Korybut Wiśniowiecki, Tadeusz Kościuszko, Józef Poniatowski, Władysław Sikorski.

Krypta Wieszczów Narodowych – mieszczą się w niej dwa sarkofagi, w których spoczywają Adam Mickiewicz oraz Juliusz Słowacki, a także dwie urny z ziemią z grobów Cypriana Kamila Norwida oraz matki Juliusza Słowackiego – Salomei.

Groby Królewskie – siedem krypt połączonych korytarzami, w których spoczywają królowie Polscy, od Zygmunta Starego po Augusta II Mocnego. Spoczywają tu również członkowie ich rodzin oraz wielcy polscy bohaterowie. W krypcie pod Wieżą Srebrnych Dzwonów spoczywa Józef Piłsudski.

Katedrę na Wawelu otacza wieniec kaplic grobowych. Najcenniejszą z nich jest Kaplica Zygmuntowska, powstała w latach 1517 – 1533, a jej twórcą był Bartolomeo Berrecci. Stanowi ona jedno z pierwszych dzieł doby renesansu w Polsce. Kaplica nakryta jest pozłacaną kopułą, wewnątrz znajdują się nagrobki Zygmunta I Starego, Zygmunta Augusta oraz Anny Jagiellonki.

Dookoła katedry wznoszą się trzy wieże. Na północy jest to Wieża Zygmuntowska, której sercem jest słynny Dzwon Zygmunta. Obok znajduje się Wieża Zegarowa, a od strony południowej Wieża Srebrnych Dzwonów. Dzwon Zygmunta odlany został w 1520 roku w Norymberdze na zamówienie króla Zygmunta I Starego. Ma 2.5 metra średnicy, prawie 2 metry wysokości i waży ponad 12 ton. Jego głos słyszalny jest w promieniu 12 kilometrów. Dzwon Zygmunta używany jest tylko przy szczególnych dla Polski okazjach.

W skarbcu katedry św. Stanisława i św. Wacława znajduje się niezwykle cenny zabytek – włócznia św. Maurycego, ofiarowana królowi Bolesławowi Chrobremu przez cesarza Ottona III w czasie zjazdu gnieźnieńskiego w 1000 roku.