MIEJSCE PAMIĘCI I MUZEUM AUSCHWITZ-BIRKENAU W OŚWIĘCIMIU

W czasie II wojny światowej hitlerowcy utworzyli na przedmieściach Oświęcimia obóz koncentracyjny, który stał się symbolem terroru, ludobójstwa i Holocaustu. Miasto zostało przemianowane na Auschwitz, taka też była nazwa obozu, w pełnym brzmieniu - Konzentrationslager Auschwitz. Od 1942 roku obóz stał się ośrodkiem masowej zagłady europejskich Żydów.

Pierwsza część obozu (Auschwitz I) powstała w połowie 1940 roku, a jej założenie było związane z zapełnieniem się dotychczasowych więzień. Dobre połączenia komunikacyjne Oświęcimia spowodowały, że trafiali tutaj więźniowie z różnych części Europy. Ich liczba wahała się w granicach od 15 do 20 tysięcy osób. Wkrótce obóz został rozbudowany.

Drugą, największą jego częścią stało się Birkenau (Auschwitz II), które naziści zaczęli budować na jesieni 1941 roku na terenie oddalonej o 3 km od Oświęcimia wsi Brzezinka. To właśnie tu wybudowano większość urządzeń masowej zagłady (specjalnie zaprojektowane komory gazowe z krematoriami) i wymordowano około miliona europejskich Żydów. W Auschwitz II jednorazowo przebywało ponad 100 tysięcy więźniów, rozmieszczonych w blisko 300 prymitywnych, drewnianych barakach.

W latach 1942 – 1944 przy zakładach przemysłowych powstawały tzw. podobozy, korzystające z więźniów jako z darmowej siły roboczej. Największym z nich był podobóz o nazwie Buna (Monowitz z liczbą 10 tysięcy więźniów), który w listopadzie 1943 stał się trzecią częścią obozu pod nazwą Auschwitz III. Obozy i podobozy ogrodzone były drutem kolczastym.

Do Auschwitz-Birkenau trafiło co najmniej 1.1 miliona Żydów z całej Europy, 140 tysięcy Polaków, 20 tysięcy Cyganów, 10 tysięcy sowieckich jeńców wojennych oraz kilkanaście tysięcy osób innych narodowości. Ogólną liczbę ofiar w latach 1940 – 1945 szacuje się na 1.1 miliona do 1.5 miliona osób. Większość z nich zginęła w komorach gazowych.